منظور از تشریفات گمرکی چیست؟

تشریفات گمرکی چیست؟

تشریفات گمرکی به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که برای کنترل قانونی ورود و خروج کالا در مبادی رسمی کشور انجام می‌گیرد. این فرآیند شامل ثبت اظهارنامه، ارائه اسناد تجاری، بررسی ارزش و ماهیت کالا، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و در برخی موارد بازرسی فیزیکی محموله است. اجرای دقیق تشریفات گمرکی باعث شفافیت در تجارت خارجی و جلوگیری از تخلفات مالی و قاچاق کالا می‌شود. رعایت مقررات گمرکی همچنین به دولت کمک می‌کند تا از تولید داخلی حمایت کرده و جریان مبادلات اقتصادی را مدیریت کند. در واقع، این فرآیند بخشی جدایی‌ناپذیر از زنجیره واردات کالا و صادرات محسوب می‌شود.

تفاوت تشریفات گمرکی و ترخیص کالا از گمرک

تشریفات گمرکی و ترخیص کالا از گمرک دو مفهوم مرتبط اما متفاوت در فرآیند تجارت خارجی هستند. تشریفات گمرکی مجموعه‌ای از اقدامات اداری و قانونی است که از زمان ورود یا اظهار کالا آغاز می‌شود و شامل ارائه اسناد، اخذ مجوزها، ارزیابی گمرکی، تعیین ارزش کالا و پرداخت حقوق و عوارض است. در مقابل، ترخیص کالا از گمرک مرحله پایانی این فرآیند محسوب می‌شود؛ زمانی که پس از تکمیل تمام مراحل قانونی، مجوز خروج کالا از انبار گمرک صادر می‌شود. بنابراین، ترخیص کالا در واقع نتیجه اجرای صحیح تشریفات گمرکی است و بدون طی این مراحل امکان آزادسازی محموله وجود ندارد.

مراحل تشریفات گمرکی

فرآیند ورود یا خروج کالا از مرزهای کشور نیازمند طی‌کردن مجموعه‌ای از مراحل اداری و کنترلی در گمرک است که به آن تشریفات گمرکی گفته می‌شود. این مراحل برای بررسی قانونی بودن محموله، تطبیق اسناد و محاسبه حقوق ورودی انجام می‌شوند.

تشریفات گمرکی برای صادرات کالا

در فرآیند صادرات کالا ، مجموعه‌ای از اقدامات اداری و کنترلی در گمرک انجام می‌شود تا خروج کالا مطابق مقررات تجاری کشور صورت گیرد. تشریفات گمرکی برای صادرات کالا معمولاً با ثبت اطلاعات صادرکننده در سامانه‌های گمرکی و تنظیم اظهارنامه صادراتی آغاز می‌شود. در ادامه، اسناد تجاری مانند فاکتور فروش، گواهی مبدأ، لیست بسته‌بندی و اطلاعات حمل بررسی می‌شوند و در صورت نیاز، کالا مورد بازرسی فیزیکی قرار می‌گیرد. پس از تأیید مدارک و پرداخت هزینه‌های قانونی احتمالی، مجوز خروج صادر شده و محموله به شرکت حمل تحویل می‌شود. رعایت دقیق این مراحل باعث می‌شود صادرات بدون تأخیر و مطابق ضوابط بین‌المللی انجام شود.

تشریفات گمرکی برای کالاهای وارداتی

برای ورود قانونی کالا به کشور، واردکننده باید مجموعه‌ای از مراحل اداری و کنترلی را در گمرک طی کند تا ارزش، ماهیت و شرایط ورود محموله مشخص شود. تشریفات گمرکی برای کالاهای وارداتی با ثبت اطلاعات در سامانه‌های گمرکی و تنظیم اظهارنامه آغاز شده و اسنادی مانند فاکتور تجاری، بارنامه، گواهی مبدأ و مجوزهای لازم بررسی می‌گردند. پس از ورود کالا به انبار گمرک، ارزیابی اسنادی و در صورت نیاز بازرسی فیزیکی انجام می‌شود تا مطابقت کالا با اظهارنامه تأیید شود. در ادامه، حقوق و عوارض گمرکی محاسبه و پرداخت شده و پس از صدور مجوز نهایی، امکان ترخیص و ورود کالا به چرخه مصرف یا توزیع فراهم می‌شود.

تشریفات گمرکی برای ثبت سفارش

در مرحله ثبت سفارش، بخشی از تشریفات گمرکی به ثبت اطلاعات دقیق کالا و اسناد تجاری در سامانه‌های مربوط به واردات اختصاص دارد. واردکننده باید مشخصاتی مانند فاکتور خرید، گواهی مبدأ، ارزش کالا و شرایط حمل را به ‌درستی اعلام کند تا امکان بررسی قانونی فراهم شود. پس از ثبت اطلاعات، فرآیند کنترل اسناد، اخذ مجوزهای لازم و تطبیق مقررات ارزی آغاز می‌شود. هرگونه خطا در این مرحله می‌تواند باعث تأخیر در ادامه روند واردات و افزایش هزینه‌های گمرکی شود.

تشریفات گمرکی پروازهای بین المللی

مدارک لازم برای تشریفات گمرکی

به منظور تنظیم اظهارنامه واردات یا صادرات، می‌بایست مدارک زیر بطور کامل ارائه گردند:

• نام و شماره تماس شخص یا شرکت واردکننده یا صادرکننده
• نام و شماره تماس شخص و یا شرکت فروشنده یا خریدار
• توضیحات کامل درباره کالا اعم از نام، تعداد، وزن، ارزش و مشخصات فنی
• کد تعرفه گمرکی
• روش حمل و نقل بار
• کشور مبدا یا مقصد
• قبض انبار
• ترخیصیه
• فاکتور تجاری
• پروفرما
• بیمه‌نامه

تنظیم اظهارنامه برای تشریفات گمرکی

در فرآیند تجارت خارجی، ثبت دقیق اطلاعات کالا در اظهارنامه یکی از مهم‌ترین مراحل اداری محسوب می‌شود. هنگام تنظیم اظهارنامه برای تشریفات گمرکی، مشخصات کامل محموله شامل ارزش، تعداد، تعرفه گمرکی، اطلاعات فروشنده و خریدار و نوع قرارداد تجاری در سامانه گمرکی ثبت می‌شود. مدارکی مانند فاکتور تجاری، بارنامه، گواهی مبدأ و مجوزهای مرتبط باید به اظهارنامه پیوست شوند تا امکان بررسی کارشناسی فراهم شود. هرگونه مغایرت میان اطلاعات ثبت‌شده و اسناد واقعی می‌تواند باعث توقف فرآیند ترخیص یا اعمال جریمه شود، بنابراین دقت در تکمیل اظهارنامه نقش مهمی در تسریع تشریفات گمرکی دارد.

سوالات متداول درباره تشریفات گمرکی

کلام آخر

اجرای صحیح تشریفات گمرکی نقش تعیین‌کننده‌ای در سرعت، امنیت و شفافیت فرآیندهای واردات و صادرات دارد. آشنایی با مقررات گمرکی، تهیه دقیق اسناد و رعایت الزامات قانونی باعث می‌شود کالا بدون مشکل از مرزها عبور کند و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده به حداقل برسد. بازرگانانی که این مراحل را به‌درستی مدیریت می‌کنند، معمولاً در تجارت بین‌المللی با ریسک کمتر و برنامه‌ریزی دقیق‌تری فعالیت خواهند کرد.